Centrum Kultury, Sportu i Turystyki

Główną instytucją upowszechniania kultury w gminie Świerzawa jest
Centrum Kultury, Sportu i Turystyki

ul. Jeleniogórska 58, 59-540 Świerzawa
tel. (075) 71-35-273, (075) 71-34-606, (075) 71-34-857, fax (075) 71-34858
e-mail: centrumkultury@swierzawa.pl
Strona: 
www.centrumswierzawa.pl

Centrum Kultury, Sportu i Turystyki jest samorządową jednostką kultury. Posiada statut i regulamin organizacyjny, uchwalone przez Radę Miasta i Gminy. Ośrodek posiada osobowość prawną i jest wpisany do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy według zasad określonych odrębnymi przepisami..
CKSiT realizuje swoje zadania w siedzibie przy ul. Jeleniogórskiej 58, Placu Wolności 47b oraz na bazie: Wiejskich Domów Kultury z siedzibą w:

  • Nowym Kościele przy ulicy Jeleniogórskiej 4,
  • Lubiechowej przy ulicy Długiej 31,
  • Dobkowie

i świetlic wiejskich zlokalizowanych w sołectwach: Stara Kraśnica , Sędziszowa, Sokołowiec, Biegoszów, Rzeszówek, Podgórki.

Infrastruktura

Od sierpnia 2007 r. CKSiT funkcjonuje w nowej siedzibie w Świerzawie przy ul. Jeleniogórskiej 58. Obiekt mieści bibliotekę z zapleczem multimedialnym, pomieszczenia sekcyjne, pokoje gościnne, punkt informacji turystycznej i minibar.
Od 2006 roku CKSiT po raz pierwszy w historii realizuje zadania aż w siedmiu placówkach posiadających obsadę etatową. W minionych latach CKSiT, dzięki dofinansowaniu przez budżet gminy, po raz pierwszy od kilkunastu lat przeprowadził remonty lub skorzystał z pomocy Urzędu Miasta i Gminy w zleconych remontach większości podległych placówek: Ośrodku Kultury w Świerzawie, WDK w Lubiechowej, WDK w Nowym Kościele, WDK w Dobkowie, świetlicach: w Rzeszówku, Sokołowcu i Starej Kraśnicy oraz na basenach: w Świerzawie i Lubiechowej.

Projekty i granty

  • Największym sukcesem, nie mającym odpowiednika w historii działalności CKSiT było uzyskanie kwoty ok. 180.000 zł z funduszu INTERREG IIIA na realizację szlaku kulturowo-edukacyjnego, cyklu seminariów i materiałów promocyjnych. Trwający 1,5 roku projekt jest ukończony. Przeprowadzono kilkanaście szkoleń, wydano materiały promocyjne oraz stworzono szlak turystyczny.
  • Z tego samego funduszu w ramach miękkich projektów CKSiT pozyskał kwotę ok. 30.000 zł na realizację projektu „Międzynarodowa wystawa wyrobów rękodzielniczych”. Zakupiono z pozyskanych środków gabloty prezentacyjne oraz zorganizowano promocję gminnego rękodzielnictwa.
  • jako jedyna jednostka organizacyjna gminy z budżetu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego CKSiT uzyskał dofinansowanie trzech projektów na łączną kwotę 34.000 zł. Projekty dotyczyły organizacji seminarium konserwatorskiego, wydawnictwa pt. „Od romanizmu po renesans – katalog unikatowych malowideł ściennych oraz elementów kamiennych i drewnianych w romańskim kościele św. Jana i św. Katarzyny w Świerzawie” oraz instalacji w kościele instalacji alarmowej przeciwwłamaniowej, przeciwpożarowej oraz monitoringu.
  • z budżetu powiatu złotoryjskiego CKSiT corocznie na swe wnioski pozyskuje kwotę ok. 3.000,- zł na organizację imprez.

Imprezy

Oprócz stałych zajęć, organizowanych przez placówki, CKSiT, WDK-i i świetlice wiejskie organizują lub współorganizują (najczęściej z udziałem Rad Sołeckich, radnych, Kół Gospodyń Wiejskich i Ochotniczych Straży Pożarnych oraz klubów sportowych) imprezy kulturalne, rekreacyjne i sportowe. Na wyróżnienie zasługują następujące imprezy:

  • Finał WOŚP
  • Dzień Kobiet
  • Spotkania środowiska rencistów i emerytów
  • Ostatni Uśmiech Marzanny
  • Jarmark Świąteczny
  • Wielka Majówka
  • Mistrzostwa Polski i Puchar PZM ENDURO
  • Dni Świerzawy
  • Wianki pod Wielisławką w Sędziszowej
  • Bieg Świerzawy
  • Turnieje piłkarskie
  • Turnieje siatkarskie
  • Czary-Mary Niedowiary w Lubiechowej
  • Bieg Abstynentów i Ich Rodzin
  • Europejskie Dni Dziedzictwa
  • Dożynki Gminne
  • Święto Pieczonego Ziemniaka w Starej Kraśnicy
  • Święto Chleba w Nowym Kościele
  • Zaduszki Poetyckie
  • Mikołaj dla dzieci niepełnosprawnych i z ubogich rodzin

W ostatnich latach z inicjatywy lokalnych środowisk i pracowników CKSiT weszło do kalendarza kilka nowych, cyklicznych imprez. Dzięki temu, co weekend, od maja po październik, w którejś z wsi lub w samej Świerzawie odbywają się imprezy kulturalne, sportowe i rekreacyjne.

Turystyka

Głównym celem funkcjonowania CKSiT jest prowadzenie wielokierunkowej działalności rozwijającej i zaspakajającej potrzeby kulturalne mieszkańców oraz upowszechnienie i promocja lokalnych inicjatyw kulturalnych i sportowych w kraju i za granicą.
Jednakże od roku 2003, czyli momentu zmiany na stanowisku dyrektora (funkcję tę objął Zbigniew Mosoń), działania CKSiT zostały rozszerzone o przedsięwzięcia w zakresie turystyki i promocji. Aby ukierunkować swe działania personel Centrum oparł się o dokumenty dotychczas przyjęte przez lokalne samorządy.

Wszystkie dokumenty są ciągle aktualizowane pod wpływem bieżących wydarzeń, pozyskanych środków oraz informacji napływających od mieszkańców i turystów. Ważną informacją są również opinie mieszkańców i potencjalnych turystów na temat prawidłowości obranej przez samorząd drogi rozwoju turystycznego.

Aby poznać te opinie CKSiT zamieścił sondę na oficjalnej stronie internetowej gminy zawierającą atuty gminy, które władze powinny uwzględniać w kształtowaniu swej polityki promocyjnej.

Swoje działania na rzecz rozwoju turystycznego CKSiT realizuje w różnych formach, głównie w oparciu o transgraniczne projekty finansowane ze źródeł zewnętrznych.

Najważniejszym elementem tych działań jest promocja XIII-wiecznego kościoła  św. Jana i św. Katarzyny w Świerzawie. Jest to zabytek romański z unikatowymi malowidłami ściennymi. Najstarsze (II ćw. XIII w.) przedstawienia zoomorficzne  i orientalne, związane z symboliką Drzewa Życia, są najlepiej zachowanymi malowidłami  z tego okresu w Europie.

Dyrektor CKSiT wystąpił w 2003 r. do Urzędu Miasta i Gminy z projektem stałego udostępniania świątyni zwiedzającym. Zorganizowano grupę wolontaryjną składająca się z młodych, wykształconych mieszkańców, którzy po pogłębieniu swej wiedzy z zakresu historii regionalnej i podstaw architektury rozpoczęli społeczną pracę przewodnicką. Uruchomiono stałe godziny otwarcia zabytku w czasie sezonu turystycznego w piątki, soboty i niedziele. Dodatkowo umieszczono informację o możliwości otwierania świątyni na każdą prośbę.

Corocznie rosła liczba zwiedzających kościół turystów. W roku 2003 było to 450 turystów indywidualnych i kilka wycieczek. Rok później zwiedziło kościół ok. 600 turystów, a w roku 2006 i 2007 ponad tysiąc i kilkadziesiąt wycieczek z kraju i z zagranicy. Na wniosek dyrektora Ośrodka zmodyfikowano wniosek do Ministerstwa Kultury, dzięki czemu pozyskano dodatkowe środki na remont gotyckiej wieży, która obecnie służy zwiedzającym za punkt widokowy. Z pozyskiwanych środków z biletów sfinansowano wydruk materiałów promocyjnych w formie ulotek, broszur i widokówek.

Osobną formą funkcjonowania kościoła jest organizacja koncertów i wystaw oraz seminariów. Od roku 2003 w pierwszy listopadowy wieczór organizowany jest koncert pn. „Zaduszki Poetyckie” z udziałem amatorów recytujących wiersze zmarłych niedawno poetów. Odbył się również koncert Chóru Seminaryjnego z Legnicy, a w maju tego roku koncert chóru holenderskiego, który wykonał dodatkowy bezpłatny koncert uczestnicząc w słynnych Koncertach Pokoju w Jaworze. W listopadzie tego roku miało miejsce wyjątkowe wydarzenie: 1 listopada odbyły się Zaduszki Poetyckie z udziałem artystów z Wrocławia – członków grupy PRO-ARTE i aktorów Teatru Polskiego.

W roku 2006 pozyskano środki na organizację Seminarium Konserwatorskiego z udziałem wykładowców z Akademii Sztuk Pięknych z Krakowa oraz studentów z uczelni krakowskich, szczecińskich i wrocławskich. W zgodnej opinii wspomnianych naukowców (prof. Zalewskiego, prof. Kosakowskiego) obecna funkcja kościoła św. Jana i św. Katarzyny stanowi przykład właściwego zagospodarowania i promocji przeprowadzonych prac konserwatorskich.

Istotną funkcją świątyni jest również uruchomiony w ostatnich latach punkt sprzedaży lokalnego rękodzieła, który w ramach realizacji projektu transgranicznego zyskał stosowne gabloty prezentujące produkty rąk lokalnych rzemieślników. Wolontariusze udostępniający kościół zwiedzającym dysponują również wiedzą nt. atrakcji turystycznych, noclegów  i miejsc rekreacyjnych, które mogą służyć odwiedzającym Pogórze Kaczawskie turystom.

W latach 2004-2008 zwiedzanie kościoła zostało wpisane w program Europejskich Dni Dziedzictwa.

Kościół nie pełni żadnych funkcji sakralnych, choć służy ekumenizmowi poprzez jednorazowe udostępnianie jego wnętrza na działania religijno-artystyczne (m. in. Apel Jasnogórski w dniu śmierci Jana Pawła II, koncerty ekumeniczne organizowane przez Kościół Zielonoświątkowy czy spotkanie z wiernymi Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego).

Najsłynniejszym wydarzeniem promocyjnym obiektu była realizacja w jego wnętrzach fragmentu programu „Podróże kulinarne Roberta Makłowicza”.

Innym obiektem zabytkowym administrowanym przez CKSiT jest wieża widokowa w Podgórkach na bazie zniszczonego w XIX wieku czternastowiecznego kościoła. Obiekt przekazano Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Kultury Sportu i Rekreacji. Wieżę udostępnia mieszkająca obok pracownica CKSiT pracująca dotychczas jako instruktor kultury. W ostatnim czasie umieszczono stosowne tablice informacyjne oraz drogową strzałkę kierunkową.

W ostatnim okresie pojawiła się szansa sfinansowania pewnych przedsięwzięć z funduszy unijnych. Głównym funduszem, z jakiego korzysta CKSiT jest transgraniczny program INTERREG 3A. W 2005 roku CKSiT złożył do tego funduszu wniosek o dofinansowanie projektu mającego na celu powiązanie społeczno-kulturowe i osiedleńcze mieszkańców wsi poprzez promocję i edukację alternatywnych źródeł zarobkowania w miejscu zamieszkania.

W założeniach projekt ma wpłynąć na wzrost atrakcyjności turystycznej gminy, wzrost poziomu wykształcenia kobiet na wsi i w małym miasteczku w wyniku przeprowadzonych szkoleń, stworzenie bazy danych atrakcji turystycznych i kulturowych
w gminie Świerzawa, powstanie szlaku edukacyjno-kulturowego oraz druk dwujęzycznych materiałów promocyjnych. Projekt trwał do października 2007 r. Zyskał on akceptację wśród twórców ludowych, gestorów miejsc noclegowych i przewodników turystycznych. Zdiagnozowano istniejące atrakcje turystyczne, miejsca noclegowe i warsztaty rzemieślnicze. Powstała baza danych stanowiąca podstawę dla produkcji kilku rodzajów materiałów promocyjnych. Chętni twórcy i handlowcy uczestniczyli w kursach języka niemieckiego oraz szkoleniach z zakresu małego biznesu i opieki nad turystą.

Wyzwaniem dla osób i instytucji chcących aktywnie uczestniczyć w obsłudze ruchu turystycznego jest stworzenie odpowiedniej ilości miejsc noclegowych. Góry i Pogórze Kaczawskie to najbogatsze w Polsce miejsce obfitujące w rozliczne minerały, na czele  z agatami i ametystami. Region odwiedza wielu studentów realizujących swoje praktyki  w terenie. Dyrekcja CKSiT, Rada Sołecka wsi Dobków i władze samorządowe gminy zauważyły potrzebę stworzenia na bazie jednego z budynków schroniska z miejscami noclegowymi, które mogłyby służyć pracującym studentom. Stworzono więc w Wiejskim Domu Kultury w Dobkowie schronisko młodzieżowe po modernizacji zaplecza socjalnego i zakupie niezbędnego wyposażenia. Nawiązano współpracę z Uniwersytetem Szczecińskim oraz uczelniami z Krakowa, Katowic i Warszawy. Region zyskał także niedrogie miejsce stanowiące zaplecze dla ruchu turystycznego. Miejsca noclegowe w WDK w Dobkowie stanowią doskonałe uzupełnienie oferty noclegowej, którą dysponują liczne gospodarstwa agroturystyczne.

CKSiT jest twórcą projektu „Międzynarodowa wystawa rękodzieła”, którego celem była organizacja wystawy promującej ponadgraniczną współpracę w dziedzinie rękodzielnictwa. Ekspozycja usadowiona została w kościele św. Jana i św. Katarzyny. Projekt wartości 40.000 zł wpłynął na wzrost ilości dostępnych materiałów promocyjnych. Powstały nowe tablice informacyjne o lokalnych atrakcjach i miejscach noclegowych oraz warsztatach rzemieślniczych. Gabloty zakupione w ramach projektu stanowią podstawę ekspozycji w nieformalnym muzeum, jakim jest kościół św. Jana i św. Katarzyny.

Istotnym miejscem informacji turystycznej w obecnej dobie jest niewątpliwie internet. Każda gmina zabiega o to, by informacje o jej atrakcjach były jak najszerzej dostępne. Obowiązek stworzenia takiej strony wziął na siebie dyrektor CKSiT. Powstała nie tyle statyczna forma informacji, co bardziej lokalna gazeta. Portal www.swierzawa.pl jest niemal codziennie aktualizowany. Zawiera również informacje o atrakcjach turystycznych, miejscach noclegowych, punktach gastronomicznych i warsztatach rękodzielniczych. Codziennie jest odwiedzany przez ok. 900 internautów poszukujących informacji o ostatnich wydarzeniach oraz przygotowujących swoją wizytę w regionie.

Wciąż jednak istotną rolę w informacji turystycznej pełnią publikatory: przewodniki, mapy, poradniki i informatory. Obecnie na rynku wydawniczym pojawiło się wiele publikacji o najciekawszych miejscach w Polsce. Ważnym jest, aby w tych przewodnikach zamieszczono również informację o miejscu, które gmina chce promować. Pracownicy CKSiT przy współpracy z pracownikiem ds. promocji Urzędu Miasta i Gminy przygotowali pakiet informacyjny o najważniejszych atrakcjach gminy Świerzawa. Tekst z załączonymi zdjęciami wysłano do kilkunastu redakcji. Dzięki temu w najnowszych przewodnikach i albumach pojawiły się informacje o kościele św. Jana i św. Katarzyny, wzgórzu Wielisławka i wieży widokowej w Podgórkach.
Aby zwiększyć ilość informacji dostępnych dla odwiedzających region turystów Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji wydał kilka i współpracował przy kilkunastu publikacjach, m. in.:

  • folder „Perły Świerzawy – Perły Zittau” – dwujęzyczna publikacja przygotowana na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy w ramach projektu finansowanego przez Fundację Polsko-Niemiecką,
  • folder „Gmina Świerzawa – Perła Gór i Pogórza Kaczawskiego” – kilkudziesięciostronicowa, dwujęzyczna publikacja zawierająca opis atrakcji turystycznych, miejsc noclegowych i warsztatów rękodzielniczych,
  • folder pn. „Powiat Złotoryjski”, którego część poświęcona gminie Świerzawa została przygotowana przez MGOKSiR,
  • ulotka „Gmina Świerzawa – gdzie przenocować i gdzie jeść” – dwujęzyczna ulotka  z adresami i fotografiami gospodarstw agroturystycznych, hoteli i schronisk,
  • ulotka „Gmina Świerzawa – atrakcje turystyczne” – dwujęzyczna ulotka o najciekawszych miejscach gminy Świerzawa,
  • ulotka „Gmina Świerzawa – Rękodzieło” – dwujęzyczna ulotka o warsztatach rękodzielniczych i rzemieślniczych oraz twórcach ludowych,
  • ulotka „Kościół św. Jana i św. Katarzyny” – ulotka przedstawiająca opis najcenniejszego zabytku regionu,
  • pocztówki przedstawiające świątynie świerzawskie i inne atrakcje gminy oraz widokówki wydane z okazji jubileuszy wsi: Podgórki, Sokołowiec, Lubiechowa
    MGOKSiR również dystrybuuje inne publikacje wydane przez różne podmioty (głównie Urząd Miasta i Gminy): mapy turystyczne i przewodniki z oznaczonymi ścieżkami rowerowymi, książkę „Jaśnie Pani Świerzawa”, książkę „Kiedy Świerzawa była powiatem”, publikacje dotyczące technik konserwacji i inne.

Aby rozszerzyć listę odbiorców promocji turystycznej, CKSiT nawiązał liczne kontakty z partnerami zagranicznymi. Głównym partnerem Ośrodka Kultury jest kobiece stowarzyszenie Landfrauenkreisverein Loubau-Zittau z Hirshfelde (Euroregion Nysa). Z tą organizacją oraz ze Stowarzyszeniem „Centrum Kobiet” w Świerzawie MGOKSiR realizuje większość projektów transgranicznych. Stałe kontakty polegające na uczestnictwie w prezentacjach turystyczno-folklkorystycznych przekształciły się w trwałą platformę współpracy. Uczestniczkami spotkań są najczęściej panie zrzeszone w Kołach Gospodyń Wiejskich. Wzajemne wizyty podczas najważniejszych świąt (Wielkanoc, Dożynki, Dzień Kobiet, wystawy i koncerty) służą promocji regionu i wymianie doświadczeń w zakresie zrównoważonego rozwoju terenów przygranicznych. Organizatorem wyjazdów jest MGOKSiR, Urząd Miasta i Gminy oraz Stowarzyszenie „Centrum Kobiet”. Podpisano umowę partnerską również pomiędzy samorządami Świerzawy i Obercunnersdorf, która jest podstawą współpracy poszczególnych jednostek organizacyjnych obu gmin.

Głównym partnerem regionalnym CKSiT w zakresie wzajemnej promocji turystycznej jest administracja zamku Grodziec. Odległy o ok. 30 km słynny z realizowanych w jego murach europejskich reality show, zamek jest najsłynniejszym zabytkiem tego typu na Dolnym Śląsku. W obu placówkach wymiennie są materiały promocyjne o kościele św. Jana i św Katarzyny oraz zamku. Wspólnie są też organizowane niektóre z imprez.

Innym partnerem Centrum jest parafia ewangelicko-augsburska z Jawora administrująca Kościołem Pokoju – zabytkiem wpisanym na listę dziedzictwa światowego UNESCO. W kościele corocznie odbywają się Koncerty Pokoju przyciągające najwybitniejsze chóry europejskie. Dzięki współpracy z parafią niektórzy z wykonawców (chóry i soliści) występować będą bezpłatnie w kościele świerzawskim.

Część transferów malowideł ściennych z kościoła św. Jana i św. Katarzyny znajduje się w Muzeum Regionalnym w Jaworze. Informacja o możliwościach zwiedzenia ekspozycji innych malowideł niż te, znajdujące się na ścianach kościoła jest przekazywana turystom.

Historię wydobycia miedzi na terenie powiatu złotoryjskiego skutecznie od lat promuje Złotoryjskie Towarzystwo Tradycji Górniczych. MGOKSiR wspiera organizacyjnie coroczne Dymarki Kaczawskie, które zyskują coraz więcej zwolenników i stają się wizytówką regionu. Materiały informacyjne o imprezie kolportowane są przez CKSiT.

Bieżąca działalność

CKSiT w Świerzawie i placówki podległe prowadzą płatne i bezpłatne zajęcia w formie sekcji i zajęć zorganizowanych (np. naukę języków obcych (ponad stu słuchaczy!) zajęcia rehabilitacyjne dla dzieci, zajęcia plastyczne, Klub Miłośników Zwierząt, klub tenisa stołowego, klub siatkarski, grupa teatralna. W WDK-ach i świetlicach to zajęcia rękodzielnicze, sekcje komputerowe, nauka gotowania itp. Zauważa się jednak stałą tendencję odchodzenia dzieci od zajęć wymagających cyklicznej, zorganizowanej obecności.

MGOKSiR jest jedyną instytucją organizującą imprezy sportowe w różnych dyscyplinach (piłka nożna, piłka siatkowa, kolarstwo, motocross, tenis stołowy i inne). W ciągu roku organizuje lub współorganizuje kilkanaście imprez sportowych rangi ogólnopolskiej i regionalnej.

Planuje się również w sezonie jesienno-zimowo-wiosennym zajęcia tenisa stołowego dla młodzieży zorganizowanej w klubie sportowym na dużej sali przy pl. Wolności 47b.

Od lipca 2008 r. stanowisko dyrektora Centrum Kultury, Sportu i Turystyki objęła Halina Zychowicz (poprzedni dyrektor Zbigniew Mosoń został zastępca burmistrza Miasta i Gminy Świerzawa)